04.05 AI Begrippen in Context

ArchiMate-modellen > AI-BOK Referentiearchitectuur > Views > 04.05 AI Begrippen in Context
04.05 AI Begrippen in Context
ArchiMateNote Auteur: Jan Willem van Veen Gewijzigd: 2026-04-02 Bron: AI Thesaurus (AI-BOK bijlage) Kernbegrippen uit de AI-thesaurus in context geplaatst met bijbehorende ABBs en capabilities. Een technologie die, voor expliciete of impliciete doelen, afleidt hoe het op basis van ontvangen input (zoals data), outputs genereert. Outputs betreffen onder meer voorspellingen, content, aanbevelingen en/of beslissingen. De technologie kan leren, redeneren en taken uitvoeren op een manier die normaliter menselijke intelligentie vereist. (Meaning) AI Een op een machine gebaseerd systeem dat is ontworpen om met verschillende niveaus van autonomie te werken en dat na het inzetten ervan aanpassingsvermogen kan vertonen, en dat, voor expliciete of impliciete doelstellingen, uit de ontvangen input afleidt hoe output te genereren zoals voorspellingen, inhoud, aanbevelingen of beslissingen die van invloed kunnen zijn op fysieke of virtuele omgevingen. (Meaning) AI-systeem De manier waarop computers nieuwe dingen leren zonder expliciete programmering, door te leren van gelabelde data om voorspellingen te doen. (Meaning) Machine Learning Een vorm van artificiële intelligentie die content (tekst, afbeeldingen en/of gevarieerde inhoud zoals muziek) kan produceren (genereren) op basis van de gegevens waarop het wordt getraind. (Meaning) Generatieve AI Een gespecialiseerd type generatief AI-model dat getraind is op grote hoeveelheden tekst om bestaande content te begrijpen en tekstuele content te generen. (Meaning) Large Language Model Een AI-agent is een software-entiteit die autonoom taken uitvoert en beslissingen neemt op basis van waarnemingen, regels en machine learning-algoritmen. (Meaning) AI-agent Agentic AI geeft het AI-systeem ook het vermogen tot zelfstandige handelingen, om bijvoorbeeld bestanden aan te maken. (Meaning) Agentic AI Is een techniek binnen kunstmatige intelligentie die de kracht van generatieve AI combineert met informatieopvraging. Dit betekent dat een AI-model niet alleen tekst genereert op basis van vooraf getrainde data, maar ook relevante informatie kan ophalen uit externe kennisbronnen om nauwkeurigere en actuele antwoorden te geven (Meaning) RAG De architectuurlaag waar AI-systemen redeneren, interpreteren en beslissingen nemen. Onderscheidt zich van het data- en controlvlak door non-deterministisch, contextafhankelijk gedrag. (Meaning) Cognition Plane Het verankeren van AI-output in geverifieerde, autoritatieve bronnen zodat antwoorden feitelijk correct en traceerbaar zijn. (Meaning) Grounding Eenduidige, formeel gedefinieerde begrippen die AI-systemen in staat stellen concepten correct te interpreteren. (Meaning) Semantische Precisie Het geheel van beleidsraamwerken, besluitstructuren, verantwoordelijkheden en mandaten waarmee een organisatie AI-systemen bestuurt. (Meaning) AI Governance De praktijk van het ontwerpen, ontwikkelen en inzetten van AI-systemen op een manier die ethisch, transparant, eerlijk en verantwoord is. (Meaning) Responsible AI Output van generatieve AI die feitelijk onjuist is of niet overeenkomt met de werkelijkheid, ondanks dat deze semantisch correct kan lijken. (Meaning) Hallucinatie In de context van AI verwijst bias of vooringenomenheid naar de aannames die een AI-systeem doet om het leerproces en de taakuitvoer te vereenvoudigen. AI-onderzoekers proberen bias tot een minimum te beperken, omdat deze kan leiden tot slechte resultaten of onverwachte uitkomsten. (Meaning) Bias Programmeerbare begrenzingen op de input en output van AI-modellen die ongewenst gedrag voorkomen. (Meaning) Guardrail Een numerieke vectorrepresentatie van tekst, beeld of andere data die semantische betekenis vastlegt in een continue vectorruimte. (Meaning) Embedding Een grafenstructuur die entiteiten en hun onderlinge relaties representeert als kennisbasis voor AI-systemen. (Meaning) Kennisgraaf Ontwerppatroon waarbij een mens actief betrokken is in het beslisproces van een AI-systeem en elke output beoordeelt voordat deze wordt uitgevoerd. (Meaning) Human-in-the-loop Het proces van het zorgvuldig kiezen en aanpassen van de input (prompt) voor een machine learning-model om de best mogelijke output te krijgen. (Meaning) Prompt Engineering Inferentie-endpoint voor taalmodellen. Biedt tekst-, beeld- en codegeneratie via foundation models. (ApplicationComponent) LLM/Foundation Model Service Orkestratie van autonome AI-agents, taakdecompositie, tool-gebruik en multi-agent coördinatie. (ApplicationComponent) Agent Orchestrator Retrieval-Augmented Generation: haalt relevante context op uit kennisbronnen en voedt deze aan het LLM. (ApplicationComponent) RAG Pipeline Input/output-filtering, content moderation, prompt injection detectie en veiligheidscontroles. (ApplicationComponent) Guardrails Engine Geautomatiseerde kwaliteitsevaluatie van modellen: faithfulness, relevance, hallucination rate. (ApplicationComponent) Evaluatie Framework Beleidsregels voor AI-autorisatie, policy-as-code. Runtime governance-checks voor agents. (ApplicationComponent) Policy Engine Onveranderbare logging van AI-beslissingen, interacties en agentacties. Provenance en traceerbaarheid. (ApplicationComponent) Audit Trail Service Kennisgraaf voor gestructureerde kennis: entiteiten, relaties, ontologieën (RDF/OWL/SKOS). (ApplicationComponent) Knowledge Graph Opslag en similarity search van embeddings voor RAG en semantisch zoeken. (ApplicationComponent) Vector Database Detectie en mitigatie van bias in modellen en data. Fairness-metrics en debiasing-technieken. (ApplicationComponent) Bias Detection & Fairness Condities creëren waaronder AI-systemen maximale waarde leveren binnen acceptabele risicogrenzen. (Capability) KG1: AI Governance Een samenhangend, herhaalbaar en evolueerbaar blauwdruk voor AI-capabilities. (Capability) KG3: AI Architectuur Betrouwbare, traceerbare en semantisch verankerde datafundament voor AI. (Capability) KG5: Data & Semantiek voor AI Betrouwbaar, reproduceerbaar en verantwoord modelportfolio. (Capability) KG6: Model Management AI-interacties die gebruikersgericht, betrouwbaar en inclusief zijn. (Capability) KG7: AI Interactie & UX Proactief identificeren, beoordelen en mitigeren van AI-gerelateerde risico's. (Capability) KG9: AI Risicomanagement Ethische overwegingen structureel ingebed in ontwerp en inzet van AI. (Capability) KG11: AI Ethiek AI-systemen produceren gegronde, traceerbare en semantisch gevalideerde output. (Capability) KG12: AI Kennis- & Contextmanagement SpecializationRelationship SpecializationRelationship AssociationRelationship SpecializationRelationship SpecializationRelationship AssociationRelationship SpecializationRelationship AssociationRelationship SpecializationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship AssociationRelationship definieert architectuurpr- incipes AssociationRelationship stelt risicotolerantie AssociationRelationship verankert ethiek AssociationRelationship stelt kennisbron- eisen AssociationRelationship specificeert data- ontsluiting AssociationRelationship definieert infra-eisen AssociationRelationship specificeert interactiepatr- onen AssociationRelationship levert trainings- /evaluatiedata AssociationRelationship levert begrippenkad- ers AssociationRelationship levert biasanalyses AssociationRelationship escaleert modelrisico's AssociationRelationship levert fairness- assessments AssociationRelationship deelt risico- ethiek raakvlak AssociationRelationship levert bronverwijzin- gen Deze svg is op 02-04-2026 10:10:12 CEST gegenereerd door ArchiMedes™ © 2016-2026 ArchiXL. ArchiMedes 02-04-2026 10:10:12 CEST
Legenda




   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   

   
   

   
   
   
   

   
   
   

   
   
   

   
   
   
   
   
   
   
   
   
   

   
   
   
   
   

   
   
   

   
   
   

   
   
   
   

   
   
   

   
   
   
ArchiMate-view 04.05 AI Begrippen in Context
Elementtype  : ArchiMateView
Element-id  : Id-c79937bc-3953-1c2a-5e8a-442035588167
ArchiMate-model  : AI-BOK Referentiearchitectuur
Label  : 04.05 AI Begrippen in Context
Documentatie  : Bron: AI Thesaurus (AI-BOK bijlage)
Dct_source  : AI Thesaurus (AI-BOK bijlage)
Elementen  : 
Relaties  :