Navigatie
ArchiMate-modellen
SmartConnect
Hoofdpagina
Recente wijzigingen
Overzicht
AI-BOK Referentiearchitectuur
ArchiSurance V3 - 2
Import-export
Import logs
Documentatie
04.05 AI Begrippen in Context
ArchiMate-modellen
>
AI-BOK Referentiearchitectuur
>
Views
> 04.05 AI Begrippen in Context
04.05 AI Begrippen in Context
ArchiMateNote
Auteur: Jan Willem van Veen
Gewijzigd: 2026-04-02
Bron: AI Thesaurus (AI-BOK bijlage)
Kernbegrippen uit de AI-thesaurus in context geplaatst met
bijbehorende ABBs en capabilities.
Een technologie die, voor expliciete of impliciete doelen, afleidt hoe het op basis van ontvangen input (zoals data), outputs genereert. Outputs betreffen onder meer voorspellingen, content, aanbevelingen en/of beslissingen. De technologie kan leren, redeneren en taken uitvoeren op een manier die normaliter menselijke intelligentie vereist. (Meaning)
AI
Een op een machine gebaseerd systeem dat is ontworpen om met verschillende niveaus van autonomie te werken en dat na het inzetten ervan aanpassingsvermogen kan vertonen, en dat, voor expliciete of impliciete doelstellingen, uit de ontvangen input afleidt hoe output te genereren zoals voorspellingen, inhoud, aanbevelingen of beslissingen die van invloed kunnen zijn op fysieke of virtuele omgevingen. (Meaning)
AI-systeem
De manier waarop computers nieuwe dingen leren zonder expliciete programmering, door te leren van gelabelde data om voorspellingen te doen. (Meaning)
Machine Learning
Een vorm van artificiële intelligentie die content (tekst, afbeeldingen en/of gevarieerde inhoud zoals muziek) kan produceren (genereren) op basis van de gegevens waarop het wordt getraind. (Meaning)
Generatieve AI
Een gespecialiseerd type generatief AI-model dat getraind is op grote hoeveelheden tekst om bestaande content te begrijpen en tekstuele content te generen. (Meaning)
Large Language Model
Een AI-agent is een software-entiteit die autonoom taken uitvoert en beslissingen neemt op basis van waarnemingen, regels en machine learning-algoritmen. (Meaning)
AI-agent
Agentic AI geeft het AI-systeem ook het vermogen tot zelfstandige handelingen, om bijvoorbeeld bestanden aan te maken. (Meaning)
Agentic AI
Is een techniek binnen kunstmatige intelligentie die de kracht van generatieve AI combineert met informatieopvraging. Dit betekent dat een AI-model niet alleen tekst genereert op basis van vooraf getrainde data, maar ook relevante informatie kan ophalen uit externe kennisbronnen om nauwkeurigere en actuele antwoorden te geven (Meaning)
RAG
De architectuurlaag waar AI-systemen redeneren, interpreteren en beslissingen nemen. Onderscheidt zich van het data- en controlvlak door non-deterministisch, contextafhankelijk gedrag. (Meaning)
Cognition Plane
Het verankeren van AI-output in geverifieerde, autoritatieve bronnen zodat antwoorden feitelijk correct en traceerbaar zijn. (Meaning)
Grounding
Eenduidige, formeel gedefinieerde begrippen die AI-systemen in staat stellen concepten correct te interpreteren. (Meaning)
Semantische Precisie
Het geheel van beleidsraamwerken, besluitstructuren, verantwoordelijkheden en mandaten waarmee een organisatie AI-systemen bestuurt. (Meaning)
AI Governance
De praktijk van het ontwerpen, ontwikkelen en inzetten van AI-systemen op een manier die ethisch, transparant, eerlijk en verantwoord is. (Meaning)
Responsible AI
Output van generatieve AI die feitelijk onjuist is of niet overeenkomt met de werkelijkheid, ondanks dat deze semantisch correct kan lijken. (Meaning)
Hallucinatie
In de context van AI verwijst bias of vooringenomenheid naar de aannames die een AI-systeem doet om het leerproces en de taakuitvoer te vereenvoudigen. AI-onderzoekers proberen bias tot een minimum te beperken, omdat deze kan leiden tot slechte resultaten of onverwachte uitkomsten. (Meaning)
Bias
Programmeerbare begrenzingen op de input en output van AI-modellen die ongewenst gedrag voorkomen. (Meaning)
Guardrail
Een numerieke vectorrepresentatie van tekst, beeld of andere data die semantische betekenis vastlegt in een continue vectorruimte. (Meaning)
Embedding
Een grafenstructuur die entiteiten en hun onderlinge relaties representeert als kennisbasis voor AI-systemen. (Meaning)
Kennisgraaf
Ontwerppatroon waarbij een mens actief betrokken is in het beslisproces van een AI-systeem en elke output beoordeelt voordat deze wordt uitgevoerd. (Meaning)
Human-in-the-loop
Het proces van het zorgvuldig kiezen en aanpassen van de input (prompt) voor een machine learning-model om de best mogelijke output te krijgen. (Meaning)
Prompt Engineering
Inferentie-endpoint voor taalmodellen. Biedt tekst-, beeld- en codegeneratie via foundation models. (ApplicationComponent)
LLM/Foundation Model Service
Orkestratie van autonome AI-agents, taakdecompositie, tool-gebruik en multi-agent coördinatie. (ApplicationComponent)
Agent Orchestrator
Retrieval-Augmented Generation: haalt relevante context op uit kennisbronnen en voedt deze aan het LLM. (ApplicationComponent)
RAG Pipeline
Input/output-filtering, content moderation, prompt injection detectie en veiligheidscontroles. (ApplicationComponent)
Guardrails Engine
Geautomatiseerde kwaliteitsevaluatie van modellen: faithfulness, relevance, hallucination rate. (ApplicationComponent)
Evaluatie Framework
Beleidsregels voor AI-autorisatie, policy-as-code. Runtime governance-checks voor agents. (ApplicationComponent)
Policy Engine
Onveranderbare logging van AI-beslissingen, interacties en agentacties. Provenance en traceerbaarheid. (ApplicationComponent)
Audit Trail Service
Kennisgraaf voor gestructureerde kennis: entiteiten, relaties, ontologieën (RDF/OWL/SKOS). (ApplicationComponent)
Knowledge Graph
Opslag en similarity search van embeddings voor RAG en semantisch zoeken. (ApplicationComponent)
Vector Database
Detectie en mitigatie van bias in modellen en data. Fairness-metrics en debiasing-technieken. (ApplicationComponent)
Bias Detection & Fairness
Condities creëren waaronder AI-systemen maximale waarde leveren binnen acceptabele risicogrenzen. (Capability)
KG1: AI Governance
Een samenhangend, herhaalbaar en evolueerbaar blauwdruk voor AI-capabilities. (Capability)
KG3: AI Architectuur
Betrouwbare, traceerbare en semantisch verankerde datafundament voor AI. (Capability)
KG5: Data & Semantiek voor AI
Betrouwbaar, reproduceerbaar en verantwoord modelportfolio. (Capability)
KG6: Model Management
AI-interacties die gebruikersgericht, betrouwbaar en inclusief zijn. (Capability)
KG7: AI Interactie & UX
Proactief identificeren, beoordelen en mitigeren van AI-gerelateerde risico's. (Capability)
KG9: AI Risicomanagement
Ethische overwegingen structureel ingebed in ontwerp en inzet van AI. (Capability)
KG11: AI Ethiek
AI-systemen produceren gegronde, traceerbare en semantisch gevalideerde output. (Capability)
KG12: AI Kennis- & Contextmanagement
SpecializationRelationship
SpecializationRelationship
AssociationRelationship
SpecializationRelationship
SpecializationRelationship
AssociationRelationship
SpecializationRelationship
AssociationRelationship
SpecializationRelationship
AssociationRelationship
AssociationRelationship
AssociationRelationship
AssociationRelationship
AssociationRelationship
AssociationRelationship
AssociationRelationship
AssociationRelationship
AssociationRelationship
AssociationRelationship
AssociationRelationship
AssociationRelationship
AssociationRelationship
AssociationRelationship
AssociationRelationship
AssociationRelationship
AssociationRelationship
AssociationRelationship
AssociationRelationship
AssociationRelationship
definieert
architectuurpr-
incipes
AssociationRelationship
stelt
risicotolerantie
AssociationRelationship
verankert
ethiek
AssociationRelationship
stelt
kennisbron-
eisen
AssociationRelationship
specificeert
data-
ontsluiting
AssociationRelationship
definieert
infra-eisen
AssociationRelationship
specificeert
interactiepatr-
onen
AssociationRelationship
levert
trainings-
/evaluatiedata
AssociationRelationship
levert
begrippenkad-
ers
AssociationRelationship
levert
biasanalyses
AssociationRelationship
escaleert
modelrisico's
AssociationRelationship
levert fairness-
assessments
AssociationRelationship
deelt risico-
ethiek raakvlak
AssociationRelationship
levert
bronverwijzin-
gen
Deze svg is op 02-04-2026 10:10:12 CEST gegenereerd door ArchiMedes™ © 2016-2026 ArchiXL.
ArchiMedes 02-04-2026 10:10:12 CEST
Legenda
Selecteer een kleurenweergave :
Originele kleuren
Skos_altLabel
GenAI
HITL, menselijke controle
Knowledge Graph, KG
Large Language Model
ML
Verantwoorde AI
kunstmatige intelligentie
prompten
vooringenomenheid
zelflerende bot
Anders
Lifecycle-phase
Current
Anders
Plane
Cognition Plane
Control Plane
Data Plane
Anders
Vendor-dependency
Commercial
Open Source
Anders
Deployment-model
On-premise
SaaS / On-premise
Anders
Integration-protocol
MCP / A2A
OpenTelemetry / REST API
Python SDK
Python SDK / Middleware
REST API / OpenAI-compatible
REST API / Python SDK
REST API / Rego / Cedar
REST API / gRPC
SPARQL / REST API
Anders
Availability-sla
99,9%
99,9% (business hours)
99,99% (kritiek)
99,999% (compliance)
Anders
Business-value
High
Very High
Anders
Maturity-level
2-Herhaalbaar
3-Gedefinieerd
Anders
Governance-intensity
High
Medium
Very High
Anders
Ai-act-risk-class
High
Limited
Anders
ArchiMate basiskleuren
Rationale-elementen
Strategie-elementen
Applicatielaag
Klik
hier
om deze view op ware grootte te tonen.
Klik
hier
om de technische details van deze view te tonen.
ArchiMate-view 04.05 AI Begrippen in Context
Elementtype
:
ArchiMateView
Element-id
:
Id-c79937bc-3953-1c2a-5e8a-442035588167
ArchiMate-model
:
AI-BOK Referentiearchitectuur
Label
:
04.05 AI Begrippen in Context
Documentatie
:
Bron: AI Thesaurus (AI-BOK bijlage)
Dct_source
:
AI Thesaurus (AI-BOK bijlage)
Elementen
:
AI
(
Meaning
)
AI Governance
(
Meaning
)
AI-agent
(
Meaning
)
AI-systeem
(
Meaning
)
Agent Orchestrator
(
ApplicationComponent
)
Agentic AI
(
Meaning
)
Audit Trail Service
(
ApplicationComponent
)
Bias
(
Meaning
)
Bias Detection & Fairness
(
ApplicationComponent
)
Cognition Plane
(
Meaning
)
Embedding
(
Meaning
)
Evaluatie Framework
(
ApplicationComponent
)
Generatieve AI
(
Meaning
)
Grounding
(
Meaning
)
Guardrail
(
Meaning
)
Guardrails Engine
(
ApplicationComponent
)
Hallucinatie
(
Meaning
)
Human-in-the-loop
(
Meaning
)
KG11: AI Ethiek
(
Capability
)
KG12: AI Kennis- & Contextmanagement
(
Capability
)
KG1: AI Governance
(
Capability
)
KG3: AI Architectuur
(
Capability
)
KG5: Data & Semantiek voor AI
(
Capability
)
KG6: Model Management
(
Capability
)
KG7: AI Interactie & UX
(
Capability
)
KG9: AI Risicomanagement
(
Capability
)
Kennisgraaf
(
Meaning
)
Knowledge Graph
(
ApplicationComponent
)
LLM/Foundation Model Service
(
ApplicationComponent
)
Large Language Model
(
Meaning
)
Machine Learning
(
Meaning
)
Policy Engine
(
ApplicationComponent
)
Prompt Engineering
(
Meaning
)
RAG
(
Meaning
)
RAG Pipeline
(
ApplicationComponent
)
Responsible AI
(
Meaning
)
Semantische Precisie
(
Meaning
)
Vector Database
(
ApplicationComponent
)
Relaties
:
Embedding
is gerelateerd aan
RAG
(
AssociationRelationship
)
Agentic AI
is gerelateerd aan
Agent Orchestrator
(
AssociationRelationship
)
Cognition Plane
is gerelateerd aan
Grounding
(
AssociationRelationship
)
Guardrail
is gerelateerd aan
Large Language Model
(
AssociationRelationship
)
AI-agent
verbijzondert
Agentic AI
(
SpecializationRelationship
)
Cognition Plane
is gerelateerd aan
Semantische Precisie
(
AssociationRelationship
)
Bias
is gerelateerd aan
Bias Detection & Fairness
(
AssociationRelationship
)
Machine Learning
is gerelateerd aan
Evaluatie Framework
(
AssociationRelationship
)
Human-in-the-loop
is gerelateerd aan
AI Governance
(
AssociationRelationship
)
Human-in-the-loop
is gerelateerd aan
Responsible AI
(
AssociationRelationship
)
Guardrail
is gerelateerd aan
Hallucinatie
(
AssociationRelationship
)
Agentic AI
verbijzondert
AI-systeem
(
SpecializationRelationship
)
Grounding
is gerelateerd aan
RAG
(
AssociationRelationship
)
Grounding
is gerelateerd aan
Kennisgraaf
(
AssociationRelationship
)
Large Language Model
verbijzondert
Generatieve AI
(
SpecializationRelationship
)
Hallucinatie
is gerelateerd aan
Guardrails Engine
(
AssociationRelationship
)
Responsible AI
is gerelateerd aan
AI Governance
(
AssociationRelationship
)
Semantische Precisie
is gerelateerd aan
Grounding
(
AssociationRelationship
)
Large Language Model
is gerelateerd aan
LLM/Foundation Model Service
(
AssociationRelationship
)
Responsible AI
is gerelateerd aan
Bias
(
AssociationRelationship
)
Kennisgraaf
is gerelateerd aan
RAG
(
AssociationRelationship
)
Machine Learning
verbijzondert
AI-systeem
(
SpecializationRelationship
)
Hallucinatie
is gerelateerd aan
Generatieve AI
(
AssociationRelationship
)
Cognition Plane
is gerelateerd aan
AI Governance
(
AssociationRelationship
)
Generatieve AI
verbijzondert
AI-systeem
(
SpecializationRelationship
)
AI-agent
is gerelateerd aan
Agent Orchestrator
(
AssociationRelationship
)
RAG
is gerelateerd aan
Generatieve AI
(
AssociationRelationship
)
AI-systeem
verbijzondert
AI
(
SpecializationRelationship
)
KG9: AI Risicomanagement
is gerelateerd aan
KG11: AI Ethiek
(
AssociationRelationship
)
KG1: AI Governance
is gerelateerd aan
KG3: AI Architectuur
(
AssociationRelationship
)
KG3: AI Architectuur
is gerelateerd aan
KG6: Model Management
(
AssociationRelationship
)
KG6: Model Management
is gerelateerd aan
KG9: AI Risicomanagement
(
AssociationRelationship
)
KG5: Data & Semantiek voor AI
is gerelateerd aan
KG7: AI Interactie & UX
(
AssociationRelationship
)
KG5: Data & Semantiek voor AI
is gerelateerd aan
KG9: AI Risicomanagement
(
AssociationRelationship
)
KG12: AI Kennis- & Contextmanagement
is gerelateerd aan
KG7: AI Interactie & UX
(
AssociationRelationship
)
KG6: Model Management
is gerelateerd aan
KG11: AI Ethiek
(
AssociationRelationship
)
KG5: Data & Semantiek voor AI
is gerelateerd aan
KG6: Model Management
(
AssociationRelationship
)
KG3: AI Architectuur
is gerelateerd aan
KG5: Data & Semantiek voor AI
(
AssociationRelationship
)
KG3: AI Architectuur
is gerelateerd aan
KG7: AI Interactie & UX
(
AssociationRelationship
)
KG1: AI Governance
is gerelateerd aan
KG12: AI Kennis- & Contextmanagement
(
AssociationRelationship
)
KG1: AI Governance
is gerelateerd aan
KG9: AI Risicomanagement
(
AssociationRelationship
)
KG1: AI Governance
is gerelateerd aan
KG11: AI Ethiek
(
AssociationRelationship
)
Categorieën
:
ArchiMateViews
ArchiMateModel AI-BOK Referentiearchitectuur
Verborgen categorieën:
Elementen
Toegestane eindpunten voor Refers to view
Toegestane eindpunten voor Occurs in view